Śniadanie u Tiffaniego – Uczta. W budynku zamieszkałym przez całą galerię zwariowanych postaci zamieszkuje początkujący pisarz-żigolak, który powoli zaczyna wsiąkać w zwariowany świat Holly Golightly. Film jest przepięknie abstrakcyjny, a Audrey Hepburn zagrała w nim niesamowitą rolę narwanej dziewczyny. Jeden z najlepszych filmów jakie ostatnio widziałem.Ma w sobie jakieś ciepło, a człowiek po jego obejrzeniu czuje się jakoś magicznie podniesiony na duchu. Końcowa scena z kotem w deszczu jest fenomenalna. Towarzyszy jej przepiękny motyw muzyczny „Moon River”, a cała rola kota imieniem „Kot” jest moim zdaniem oscarowa.

Film także wizualnie przyciąga niczym magnes. Audrey Hepburn jest piękna i wspaniale wystylizowana. Plakat ze „Śniadania..” (a choćby taki jak po lewej stronie) z pewnością zawiśnie na mojej ścianie.

Warta odnotowania jest scena w bibliotece, kiedy Paul „Fred” Varjak tłumaczy Holly co i jak w tym przybytku wiedzy.

***

Deszczowa Piosenka – radosny, odrobinę narwany ( a może wręcz głupkowaty w pozytywnym znaczeniu tego słowa) musical. Dwa zdecydowane szlagiery, które potrafią zrobić cały film. Klasyczny tercet aktorski. kobiety są albo wyniosłe albo psotne i zawadiackie, a mężczyźni to albo nadęci bufoni, albo weseli urwipołcie. Dużo choreografii, prosta fabuła. Dużo zabawy.  „Good morning” oraz „Singin’ in the Rain” weszły do ścisłego kanonu popkultury.  Gene Kelly wykonuje ją w sposób genialny. Cały film jest radosny, prosty i jak to mawia się dzisiaj „pure fun”. Czyli taki jak powinien być musical. Co ciekawe, dość często filmy w tamtym okresie dzieją się w branży filmowej, pokazując z przymrożeniem oka drugą stronę kamery. Tworzy to pewien charakterystyczny klimat.

Tytułowa „Deszczowa Piosenka” jest potężnym kulturowym memem: pomimo że powstała już w 1929 roku to najbardziej znana jest w wykonaniu właśnie z filmu nazwanego na jej cześć ( i z reklamy groszku )

***

Jailhouse Rock – Elvis nakręcił 31 filmów. Większość z nich jest podobno bezdennie kiepska. Dlatego też jako wstępny research przejrzałem sobie fora internetowe oraz różne listy w poszukiwaniu najlepszych produkcji z Królem.  Większość z nich twierdzi zgodnie, że jeśli już to jedynymi wartymi uwagi  produkcjami są Jailhouse Rock oraz King Creole.

Banalna opowieść o chłopaku który przez przypadek, w bójce zabija człowieka. Idzie do więzienia, gdzie  uczy się grać na gitarze i rozwija swój muzyczny talent. Po wyjściu zaczyna karierę i zostaje w końcu bogatym i sławnym piosenkarzem. Banał nad banały. Czemu wszystkie filmy z Elvisem muszą być o Elvisie? Nawet różowego Cadillaca sobie kupuje (ale film jest czarno-biały).

Największym atutem filmu jest sam Elvis i jego piosenki. Może nie jestem obiektywny bo śpiewającego Elvisa po prostu lubię, ale śpiewana część wypada całkiem dobrze i choć trochę ratuje film. Piosenki są kultowe, a uczucia po obejrzeniu filmu mieszane.

Afrykańska Królowa – „Afrykańska królowa” to dość kameralny film drogi w wydaniu afrykańskim. Opowieść o rzecznym handlarzu i siostrze pastora. Ogólnie mówiąc to przez większość filmu mamy w kadrze pokład tytułowej łodzi i dwie osoby które na niej się znalazły, w sosie prostej fabuły.  Ale cóż więcej trzeba żeby powstał dobry film jak nie dwóch aktorów i nieskomplikowana fabuła. Jeśli tymi aktorami są Humphrey Bogart i Katherine Hepburn to nie trzeba dodawać specjalnie dużo. Postacie są barwne o dobrze zarysowanych osobowościach, które pięknie współgrają z fizycznością bohaterów (i odgrywających ich aktorów)

Jeśli kojarzycie Humpreya Bogarta głównie z Casablanki to oglądając Afrykańską Królową bardzo się zdziwicie. Ani śladu po eleganckim mężczyźnie, ani śladu po zblazowanym spojrzeniu i leniwie dymiącym papierosie. Katherine Hepburn, gra lekko odrealnioną podstarzałą pannę. Jest z początku damulkowata i naiwna, ale w najbardziej szczery o dobrotliwy sposób. Hepburn, która była już w tym czasie w okolicach pięćdziesiątki, doskonale pasuje do roli ze swoim lekko zasuszonym wyglądem.

Jeśli spojrzycie na plakat filmowy zamieszczony po lewej stronie to zdecydowanie nie ma on prawie nic wspólnego z filmem. Wybuchy, epickie akcje, szalony romans i przepiękna dżungla… Nie , to nie ten film.

***

i jako bonus bonusów the one and only…

„Przeminęło z wiatrem” – Po raz pierwszy musiałem oglądać go jako mały dzieciak. Kojarzy mi się z serią „W starym kinie”, z miłymi wspomnieniami długich przedpołudni i domem moich dziadków. Najpierw słuchaliśmy radiowych słuchowisk, a potem oglądaliśmy stare filmy. Obraz od strony technicznej na pograniczu kina niemego i dźwiękowego, a także pierwszy film fabularny w pełni nagrany w technikolorze.

Epicka opowieść i wykonanie, którego w wielu przypadkach nasza rodzima kinematografia w XXI nie potrafi doścignąć. Nie oszukujmy się wszyscy widzieliśmy najnowszą wersję Quo Vadis…  A należy pamiętać, że „Przeminęło…” kończy w tym roku 72 lata!

Zaczynając go po raz kolejny oglądać po kilkunastu latach przerwy, myślałem sobie, że wiadomo, klasyka, ale 1939 rok produkcji musi strasznie trącić „myszką”. Że wyraźnie widać będzie  te kilkadziesiąt lat w rozwoju kinematografii. Jednak nie! Nawet sceny zbiorowe, wymagające teoretycznie technik, wychodzą bardzo autentycznie. Duże plany lepsze niż w Ogniem i Mieczem, duże scenografie biją na głowę Quo Vadis.

***

Kiedy oglądam te filmy dziś, z perspektywy około 60-ciu lat widzę, że pomimo iż świat zmienił się w niewyobrażalny (dla ówczesnych ludzi) sposób, to dobra fabuła i dobra gra aktorska zawsze się obronią. Kino mainstreamowe coraz rzadziej bywa sztuką i dlatego warto wracać do klasyków sprzed lat.

Lata 50te XX wieku to obecnie moja ulubiona dekada w kinematografii! A filmów jeszcze całkiem sporo do obejrzenia

Był już swego czasu Z racji naprawienia skanera i reaktywacji skanowania zainicjowałem Festiwal Filmów Fabularnych w Pracy. Edycja maj-czerwiec 2010. Do finału konkursu dostały się następujące filmy:

Where the Wild Thing Are [pol. Tam gdzie żyją dzikie stwory] – Niesamowity film o dwóch światach. Pewien dzieciak z dość wybujałym temperamentem podczas jednej z kłótni ucieka z domu. Znajduje łódkę, którą odbywa podróż do krainy gdzie mieszkają stwory z jego wyobraźni. Chłopaczek zadomawia się wśród kudłatych i zostaje ich „królem”. Cała banda żyje wg. jego dziecięcych zasad dopóki wszystko nie zaczyna się sypać. Film przepiękny wizualnie i z przesłaniem.  9/10

Donnie Darko [pol. ?] – Film o którym ciągle gdzieś tam słyszałem. Przemykał się w czytanych tekstach, odwoływano się do niego, ja ciągle jednak nie miałem czasu go obejrzeć. A ma juz sporo lat. Donnie.. jest tajemniczy i z klimatem, aż ciarki przechodzą. Mroczny, ale nie straszy bez sensu klimatami typu gore. pokazuje że jak się chce to można zadziałać na umysł widza, a nie na jego żołądek i zrobić bardzo dobry thriller [?]. Klimat z królikiem, końcem świata i nadprzyrodzonymi zdolnościami naprawdę świetny! Aż dziwne że film jest tak mało znany. 9/10

Time Travelers Wife [pol. Żona podróżnika w czasie] – Niezwykle błyskotliwy film dla każdego. Sprytnie przemycony wątek podróży w czasie do filmu o miłości, a z drugiej strony trochę jakby dodano wątek miłosny do filmu SF. O dziwo ciekawy intelektualnie dla fanów SF i pełen romantyzmu dla miłośniczek pochlipania w rękaw. Trzyma klimat logicznie z tymi całymi przeskokami w czasie i jest wiarygodny w pokazaniu jak miałoby wyglądać życie rodziny w której jedna osoba nieświadomie skacze sobie po czasie. Dobre jeśli chcesz upiec dwie pieczenie na jednym ogniu w piątkowy wieczór z dziewczyną. Ogólnie dobre. 7/10

Clash of Titans [pol. Starcie tytanów, choć w pierwszych trailerach używano tytułu Zmierzch tytanów. Potem dystrybutor zmądrzał i przetłumaczył tytuł trafniej] – wygląda jak ekranizacja jakiejś gry z konsoli. Wizualnie całkiem zgrabne. Fabularnie miałkie jak wydmy w Słowińskim Parku Narodowym. Niemniej czysta rozrywka. Fajnie się biją, potwory ładnie wykonane graficznie. Jak ktoś grał w God of War to zauważy dużo znanych klimatów. Do klasyki nie przejdzie, ale obejrzeć można.  4/10

Book of Eli [pol. ?] – DZIADOSTWO!!! Denzel Washington w masakrycznie beznadziejnym filmie pseudo postapo. Beznadziejny karate western po końcu świata. Scenariusz nie zaciekawia, walki też jakieś fenomenalne nei są więc nawet to nie ratuje… Cukierkowe zakończenie i bohater do końca bohaterski. Błeee. KICHA! 2/10

***

…a to tylko część  skanerowej sceny filmowej… Dobrze jest mieć podzielną uwagę, dobry sprzęt i świetny software

Obraz ten jest ekranizacją prozy Jerzego Żuławskiego, znanego literata, fantasty młodopolskiego. Jest on ni mniej ni więcej tylko stryjecznym dziadkiem reżysera obrazu Andrzeja Żuławskiego. Powierzenie nakręcenia fantastycznej superprodukcji władze PRL, poza światową renomą i umiejętnościami, powierzyły mu między innymi także z tego względu.

Fabuła dla osób, które nie czytały trylogii Żuławskiego (Jerzego), czego ja niestety także o ile mnie pamięć czyni nie zrobiłem, jest dość trudna do streszczenia. W kilku słowach opiera się jednak na tym że prymitywni mieszkańcy ziemiopodonej planety znajdują kawałek żelastwa, który postanawiają dostarczyć rezydującym w jakimś rodzaju stacji nasłuchowej traktowanym jak bóstwa kosmonautom. Ci po odcyfrowaniu zapisanych w pamięci, jak się okazało, prymitywnej sondy, obrazów odnajdują pamiętnik z nieudanej ekspedycji kolonizacyjnej. Akcja przenosi się na opisywaną w pamiętniku planetę. Jest ona surowa, pusta i spowita w dziwnym granatowo-szarym blasku. Tam też po rozbiciu się statku muszą starać się przeżyć kosmonauci rozbitkowie. Jeden z pośród tych którzy przeżyli umiera w trakcie podróży, zaś pozostała trójka: kobieta i dwóch mężczyzn, zakładają osiedle i próbują żyć. Stopniowo rodzą im się dzieci, które są zaczątkiem kolejnych pokoleń. Ulegają oni jednak stopniowemu dziczeniu, stając się prymitywną kulturą plemienną.

Na tym zakończę opis fabuły, żeby ustrzec się spoilerów. Od strony technicznej film jest wykonany bardzo ciekawie jak na koniec lat 70tych. Jest to chyba najwcześniejszy znany mi przykład obrazu kręconego w dużej mierze „z ręki” widzimy charakterystyczne rozbiegane ruchy kamery, patrzymy z punktu widzenia coraz to innego bohatera. Właściwie to patrzymy z punktu widzenia ich osobistych kamer rejestrujących wyprawę.  Na prawdę robi wrażenie, jeśli przypomnimy sobie nudne i sztywne produkcje z tamtego okresu . Tutaj mamy zaś nowatorskiego reżysera, który nie boi się zastosować nowatorskich metod. Oprócz kamery z ręki, mamy więc jeszcze ów dziwny filtr koloryzujący życie na obcej plancie i bardzo udanie imitujący światło obcej gwiazdy. Mamy też ekspresyjne role, najeżony emocjami i wręcz opętańczy styl gry, co jest najczęściej pojawiającym się określeniem wobec sposobu kierowania aktorami przez Żuławskiego. Wszystko robi fenomenalne wrażenie. Szczerze nie chce się wierzyć, że coś takiego można było wówczas kręcić w mainstreamie.

Można było, jednak jak się okazało w trakcie realizacji, do pewnego tylko czasu. Film po dwóch latach kręcenia, w momencie zakończenia 3/4 zdjęć, został nagle zablokowany. Odgórnym nakazem ówczesnego ministra kultury Janusza Wilhelmi wstrzymano wszelkie prace zaś dekoracje i kostiumy, które zostały już wówczas przygotowane do końcowych scen, skazano na zniszczenie. Zarzutem była olbrzymia kosztochłonność produkcji, rujnująca polski przemysł filmowy. Po latach mit ten wciąż stara się obalać sam reżyser filmu, który opisuje, chałupnicze wręcz metody jakimi realizowano tą superprodukcję SF.  Władza dopięła jednak swego i film pozostał niedokończony. Jedynie cudem ocalał dekadę po której Żuławski w miejsce scen brakujących dokręcił sceny z wizerunkiem warszawy oraz swoim głosem tłumaczącym co powinno się znaleźć w danym momencie.

Na tym zakończę rozpisywanie się bo o perypetiach tego ciekawego filmu można by wiele opowiadać.  Na koniec pozostaje więc podzielić się moimi refleksjami osobistymi. Film „Na srebrnym globie” jest niezwykle ciekawym przykładem zmarnowanych szans. Genialne kostiumy, realistyczna gra aktorska, świetna scenografia, której pozazdrościć mógłby nawet Kubrick. Pięknie i sugestywnie wykreowany świat. Jednym słowem film wyprzedzający swoją epokę. Z drugiej strony w warstwie tekstowej trudny, bardzo symboliczny, wręcz filozofujący. Niestety nie wiemy jak wyglądałby on w momencie gdyby udało się go dokończyć. Być może brakujące sceny spięły by go klamrą, która trochę wyprostowałaby jego zawiłości. Wersja końcowa dzięki współczesnym dokrętkom i komentarzowi uzyskała niezwykle ciekawy klimat zarazem filmu SF, jak i dokumentu odsłaniającego proces twórczy. Doskonały przykład na to że proces twórczy trwa do ostatniego momentu, do ostatniego tknięcia dzieła przez artystę. Dopiero wtedy możemy powiedzieć czym jest jego dzieło. W przypadku tego filmu zostało to sztucznie przerwane. Pomimo iż jest to film długi i momentami nużący, wywodzący na manowce i dezorientujący widza, to uważa, że koniecznie trzeba go obejrzeć. Obowiązkowa misja dla każdego filmofila.

[fragment filmu]

httpv://www.youtube.com/watch?v=YhMu149W6V4

Dla tych co już bedą oglądać: Pierwsza scena i kostiumy pierwszych dzikusów, moim zdaniem arcydzieło. Na tle innych, także zagranicznych filmów SF z podgatunku społeczno-filozoficznego film „Na srebrnym globie” zdecydowanie zasługuje na wyróżnienie. Jest to zdecydowanie jednocześnie film SF, jak  artystyczny, może wręcz eksperymentalny. Ciekawi mnie odbiór go na zachodzie…

—

Szybka aktualizacja: Na zachodzie jak sprawdziłem w IMDb odbiór filmu bardzo dobry. Ogólnie przewija się porównanie, że pewnie w tym stylu wyglądałaby nie zrealizowana nigdy przez Jodorowsky’ego Diuna.

—

Polecam: szersze opracowanie na temat filmu Na srebrnym globie w serwisie Film Polski. Na prawdę warto sięgnąć do jego lektury. Bardzo.

Na blogu PEACE GRENADE znalazłem informację o czymś niezwykłym i porażającym mój postapokaliptyczny mózg.

Znikąd, z czeluści holiłudu wyłania się nagle COŚ – pełnometrażowy film animowany o nazwie „9″. Piękny, niesamowity, klimatyczny, intrygujący – tak się przynajmniej zapowiada…  Premiera dopiero za kilka miesięcy [ 09.09.2009 ], ale już gotowy jest ten jakże zachęcający trailer:

httpv://pl.youtube.com/watch?v=UFyx8WvGlnk

Fajna muzyk! nie? Ta gitarka pod koniec…

Dość powiedzieć że w produkcję zaangażowany jest Tim Burton (co widać) i wszystko oparte zostało na pomyśle. Shane’a Ackers’a i jego filmie krótkometrażowym o nazwie „9″ z 2005 roku, który święcił swego czasu sukcesy, jednak nigdy nie stał się znany przeze duże Zet. Przynajmniej ja go nie widziałem wcześniej:)

Film „9″ to postapokaliptycznawizja ziemi bez ludzi, gdzie kręcą się małe sackbagi oraz jakieś robotopotwory. Przypomina trochę fallouta, trochę kojarzy mi sie z filmem „Artur i Minimki”. Póki  nie będzie więc ekranizacji Fallouta (swoją drogą skandal lub może raczej błogosławieństwo…?) trzeba karmić sie apokalipsą w innym wydaniu. Ogólnie więc czekam z niecierpliwością.

Zachęcam do obejrzenia oryginalnego krótkometrażowego „9″:

httpv://pl.youtube.com/watch?v=yeNbO85m2dM

]]> http://rynarzewski.pl/2009/01/9/feed/ 0 http://rynarzewski.pl/2008/12/buntownik-ponadczasowy/ http://rynarzewski.pl/2008/12/buntownik-ponadczasowy/#comments Sun, 28 Dec 2008 23:56:53 +0000 Maciek Rynarzewski http://www.rynarzewski.pl/?p=322 Continue reading →]]> Liczący już ponad pół wieku film Buntownik bez powodu (Rebel without a cause) wciąż pozostaje dziełem niezwykłym. Zarówno gra aktorska jak i temat powodują ze wraz z każdym nowym pokoleniem staje się o na powrót aktualny w odniesieniu do jego problemów

Wśród licznych klasyków, które stały sie kulturowym mitem, gładko obtaczanymi słowami dotyczącymi dzieł ważnych i znanych znajduje się także film Buntownik bez powodu z Jamesem Deanem w roli głównej. Na pytanie dlaczego Buntownik to taki genialny film część naszych interlokutorów stwierdzi coś na wzór „Słowacki wielkim poetą był”. Kiedy postaramy sie dopytać głębiej „no ale czemu?” zapewne kolejną warstwą argumentacji logicznej będzie ” był wielkim poetą ponieważ wielkim poetą był!”… itd. Niestety a może stety mechanizm taki pozwala na włączenie w krąg tzw. kultury więcej osób przez co więcej z nas ma poczucie bycia intelektualistami powtarzając treści zasłyszane od tzw. autorytetów.

btw. jesteśmy jedną wielką kulturą cytatu, w której już prawie nikt nie „tworzy” nowych treści, a w przeważającej większości powtarza tylko „po innych”.  Wśród przyczyn takiego stanu na szybko, bez dogłębnego analizowania potrafię wskazać, m. in. trudność z opanowaniem ogromu informacji – powtarzanie opinii zwalnia nas z samodzielnego przetwarzania dużej ilości danych w celu wyrobienia sobie własnego zdania. Powodów i zagadnień składających się na ten, nie bójmy sie tak tego nazwać< problem jest o wiele więcej i wymagają odrębnej analizy.

Wracając do Buntownika, patrząc z dzisiejszej perspektywy, w filmie z roku 1955, odnajdują niezwykle silną nić łączącą ten film z naszymi czasami. Wydawałoby sie że problemy z jakimi borykamy się dziś są inne od tych z roku 1955. Otóż nie!. Zatrata więzi międzyludzkich, niszczące rodziny rozwody, samotność, sztuczna miłość, alienacja i poszukiwanie akceptacji, jak dowodzi Buntownik to problemy uniwersalne. A może raczej problemy powracające z każdym kolejnym pokoleniem młodzieży oraz pokoleniem ich rodziców.

Fabuła Buntownika jest niezykle uniwersalna, można by ją umieścić w dowolnym miejscu na świecie, w tej mutacji zalatuje tochę american dream czasów powojennych (wiadomo, hollywood). Młody chłopak sprawiający problemy przenosi się wraz z rodziną do nowego miasta. Jest „nowy” – musi zdobyć akceptacje środowiska, co wraz z jego skłonnościami do wpadania w tarapaty powoduje że fabuła napędza się w dość dramatyczny sposób. W galerii postaci mamy oprócz Jima Starka (Dean) jeszcze kilka ciekawych osób:  dziewczynę z rodziny po rozwodzie, która czuje sie odrzucona przez ojca i macochę, a także Platona – chłopca wychowującego się samotnie bez rodziców, którzy tylko przysyłają pieniądze na jego utrzymanie w luksusowym domu ze służbą. Platon tak jak wszyscy bohaterowie rozpaczliwie poszukuje bliskości innych ludzi. Wszyscy oni są zagubieni i choć z wierzchu wszystko wygląda wzorowo i na pokaz to w nich kipia emocje, które sa podyktowane czymś więcej niz młodzeińczym buntem. To niezgoda wobec ignorancji, niesprawiedliwości i zakłamania dorosłych.

Stąd też tytuł. W jednej z pierwszych scen rodzice Jima mówię że przeciez ma wszystko czego zapragnie, czemu więc ciągle sprzeciwia im sie i buntuje. Przeceiż nie ma powodu.

Jakie to uniwersalne… a poza tym dobrze zagrane, nie przegadane i szczere.

Polecam

9/10 w skali.

[referat wygłoszony 23 X 2008 r w ramach projektu Biblioteka Kulturalna jako wstęp do projekcji filmu "Casablanca"]             

„Casablanca” w reżyserii Michela Cutiza jest filmem, który można odkrywać wciąż na nowo. Zdobywca trzech Oskarów, nominowany do kolejnych pięciu statuetek obraz jest dziś dla wielu osób pozycją kultową uznawaną za jeden z najbardziej klasycznych filmów wszech czasów (które dla kinematografii wynoszą jednak dopiero niewiele ponad sto lat).

Chciałbym nim obejrzymy projekcję „Casablanki” zająć się kilkoma kwestiami, które nieodparcie powracają przy temacie tego filmu. Po pierwsze postaram sie zarysować szerszy kontekst wydarzeń historycznych przed, po oraz w trakcie trwania akcji filmu, którego wydaje mi się brakować w "Casablance". (jednak w tym przypadku mogę być nieobiektywny patrząc na świat jako historyk… choć w skórze bibliotekarza). Inną sprawą która poruszyć jest to czym właściwie jest film kultowy, jak on się tworzy czy raczej należałoby powiedzieć dojrzewa do tego miana, a w końcu co świadczy o kultowości "Casablanki" i jak się to przejawia.

Najpierw przedstawię jednak jak zapowiedziałem kilka podstawowych faktów

         Casablanca jest miastem leżącym w Maroku w Afryce Północnej nad Oceanem Atlantyckim. Ten rejon Czarnego Lądu już w XIX wieku był miejscem ścierania się interesów Europejskich potęg: Francji, Wielkiej Brytanii oraz Niemiec. Jeśli zaś dodamy jeszcze do tego bardzo silne lokalne arabskie ruchy wyzwoleńcze otrzymamy obraz niezwykle burzliwego regionu targanego konfliktami politycznymi oraz etnicznymi. W roku 1912 Maroko, a wraz z nim Casablanca, najważniejszy port tego afrykańskiego państwa, stały się protektoratem pod rządami Francji, zaś niepodległość Maroko odzyskało dopiero w roku 1956.

         W momencie wybuchu  II wojny światowej Casablanca znajdowała się w ramach zamorskich dominiów III Republiki Francuskiej. Po pokonaniu jej przez wojska Rzeszy w 1940 Maroko stało się częścią państwa władanego przez marionetkowy, kolaboracyjny rząd w Vichy. Stad też, tak jak widzimy to w filmie, Niemcy zachowywali pozory władzy francuskiej nad tymi terenami, co wraz z oddaleniem od głównego teatru działań wojennych i politycznych dawało jednak pewien zakres swobody niedostępny w wielu częściach okupowanej Europie.

         Z regionem w którym rozgrywa się akcja filmu niewątpliwie wiąże się także przełomowe dla dziejów II wojny Światowej wydarzenie – Operacja "Torch" czyli lądowanie wojsk amerykańskich w Afryce Północnej 8 listopada 1942, a wiec niecały rok po fikcyjnych wydarzeniach przedstawianych w filmie. Korpus ekspedycyjny pod dowództwem generała Georga Pattona, liczący 105 okrętów oraz desant 35 tysięcy amerykańskich żołnierzy, których głównym celem natarcia na terenie Maroka była właśnie Casablanca, szybko zdołał opanować wybrzeże i odebrać Maroko z rąk Francuzów podlegających Vichy. To w Casablance także odbyła się  na początku 1943 roku mało znana, lecz ważna konferencja przywódców alianckich państw, na której poczyniono ustalenia odnoście dalszych kierunków natarcia przeciw III Rzeszy oraz długoterminowe cele ofensywy.

         W tym szerokim a jednak dość pobieżnym zarysie sytuacji politycznej Maroka pozostaje więc umieścić akcję filmu. Fabuła ma miejsce w grudniu roku 1941, gdy na świecie w najlepsze trwa II wojna światowa. Ameryka dopiero rozpędza swoja maszynę wojenną, pod wpływem Japońskiego ciosu spod Pearl Harbour. W Tobruku tymczasem dzięki waleczności polskich żołnierzy z Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich udało się przełamać Niemieckie oblężenie. Pod Moskwą rozpoczęło się właśnie Rosyjskie przeciwnatarcie które odrzuci wojska niemieckie o ponad 300 km. Wojna wchodziła w swój szczytowy okres. W filmie "Casablanca" życie zdaje się toczyć jednak swoim stałym rytmem nocnego życia w Rick’s Cafe Americain.

Co ciekawe "Casablanca" miała swoją premierę 24 listopada 1942, czyli tuż po sukcesie operacji "Torch", zaś do kin wchodziła na początku roku 1943 w momencie gdy kończyła się właśnie konferencja w Casablance. Jednym słowem producenci nie mogli sobie wymarzyć lepszej promocji filmu.    

 Teraz chciałbym rozważyć druga z kwestii, których podjęcie zapowiedziałem wcześniej, czyli to jakie procesy powodują coś tak rzadkiego jak pojawienie się filmu kultowego i w jaki sposób się to najczęściej objawia.

         Film "Casablanca", jak sami to potwierdzali wielokrotnie jego twórcy, miał być po prostu kolejnym z pośród kilkuset produkowanych rocznie w tamtych czasach w Hollywood obrazów. Jednak filmem zdają się rządzić prawa podobne do tych z astrologii – wszystko zależy od odpowiedniej koniunkcji wielu skomplikowanych czynników. Do powstania filmu kultowego potrzebny jest dobry scenariusz, zdolny reżyser, świetna muzyka, zgrani oraz pasujący do poszczególnych ról aktorzy, nawet odpowiedni czas pojawienia się w kinach oraz last but not least – pewien nieokreślony, nie dający się sklasyfikować czynnik, który wieńczy całość dzieła iskrą geniuszu.

          Najpierw może wyjaśnijmy sobie czym jest film kultowy. Ze względu na płynność i wieloznaczność terminu "kultowy" nie jest to łatwe zadanie, jednak podsumowując różne definicje można stwierdzić tak oto, iż: film kultowy jest to obraz o dużym znaczeniu dla pewnej grupy społecznej, która utożsamia się z nim oraz jego elementami przenosząc pewne cytaty, zachowania oraz wartości w nim przedstawiane do własnego życia. Film taki staje się kulturowym mitem, który na stałe włączony zostaje do szeroko pojętej pop lub sub -kultury i oddziałuje na społeczeństwo.

         Film kultowy może powstać jako swoisty "wypadek przy pracy", kiedy z pozoru zwyczajna, zdawałoby się nie wyróżniająca niczym produkcja dzięki jakiemuś elementowi lub swoją całością, na przestrzeni wielu lat fascynuje coraz to nowe pokolenia i zyskuje to zaszczytne miano. Takim właśnie przykładem jest Casablanca.

         Film kultowy może być także związany z osobą reżysera, tak dzieje się zazwyczaj z filmami Davida Lyncha, który jako kultowa postać filmowego postmodernizmu automatycznie prawie że nadaje piętno kultowości swoim kolejnym obrazom.

         Może on powstać także niejako na zamówienie, dzięki działaniom perswazyjnym specjalistów od marketingu i public relations, olbrzymim pieniądzom włożonym w produkcję oraz szeroko zakrojonej promocji. Jeszcze przed pojawieniem się takiego filmu, a nawet już w etapie planowania stają się obrazami kultowymi. Przykładem takiego mechanizmu może być film Titanic czy ekranizacja Władcy Pierścieni, o których z góry zakładać można było, iż od razu staną się dla wielu osób obrazami kultowymi.

         Moim osobistym kryterium kultowości jest, iż film mogę oglądać nieskończoną ilość razy i każda scena, każde ujęcie jest dla mnie perfekcyjne. Zostać takim więc może jedynie film, który można określić jako "skończony", czyli taki w którym nie można już nic dodać lub ująć by stał się lepszy i wraz z wszelkimi swoimi niedoskonałościami, przemienionymi w tym przypadku często w atuty, tworzy harmonijną całość. Kultowy oznacza to także dla mnie "offowy", mało popularny, taki który daje poczucie pewnej elitarności i nie schlebia niczyim gustom. W filmie kultowym muszę mieć czas by rozsmakować się niczym w wytrawnym winie, którego smak początkowo cierpki i nieprzyjemny, staje się coraz bardziej bogaty z każdą kolejną wypitą lampką…

         Co jednak w takim razie świadczy o kultowości "Casablanki"?. Po pierwsze to iż zalicza się do uznawanego często za kultowy gatunku filmów "noir" – mrocznych, ciemnych i zadymionych obrazów, które powstawały w Ameryce w latach 40tych i 50tych. Kaźdy kojarzy też na pewno melodię przewodnią pt. "As time goes by". Tak samo znane są cytaty: "Ze wszystkich knajp we wszystkich miastach na całym świecie ona wchodzi akurat do mojej." lub "Louis, myślę, że to jest początek pięknej przyjaźni." "Zawsze będziemy mieli Paryż", "Zatrzymajcie podejrzanych. Tych, co zwykle", czy w końcu najbardziej znany z cytatów "Zagraj to jeszcze raz Sam", który jednak wcale nie pochodzi z "Casablanki", a z parodii tego klasyka nakręconej przez Braci Marx w 1946. Tutaj też właśnie dochodzi inny wyznacznik wskazujący na popularność filmu, czyli jego kopiowanie oraz nawiązywanie bezpośrednio do niego przez inne filmy oraz seriale. Przykładem tego jest wspomniana komedia Braci Marx, dwa seriale, wersje radiowe, wersja animowana z Królikiem Bugsem (przez wielu uznawana za najlepszy "hołd" złożony oryginalnemu dziełu) oraz do dziś nieustające i liczne odwoływanie sie do poszczególnych scen – choćby klasycznej sceny pożegnania głównych bohaterów na lotnisku. Wciąż jednak nie pojawił sie remake Casablanki, gdyż wiele osób uważa, że nie należy stawać w szranki z tak kultowym obrazem. Ostatnio dochodzą jednak informacje, iż szykowana jest jej nowa wersja "Casablanki" w Bollywood oraz o zakusach znanej piosenkarki Madonny do wcielenia się w rolę Ilsy i wielki powrót na srebrny ekran.

             Pozostawiając jednak te domysły ich własnemu życiu pozostaje mi jedynie zaprosić wszystkich by poznali lub przypomnieli sobie magię Casablanki.

Wybór jest prosty – kino studyjne. Seans na godz. 20. Przed seansem można napić się herbaty w kinowej kawiarence. Miło. Grają francuski film "Paris" czyli po polskiemu "Niebo nad Paryżem". Jakby dosłowne tłumaczenie komuś krzywdę zrobić mogło. Może copyrighterom/tłumaczom płacili od wyrazu… [ albo dlatego, że IMDb znajduje 14 filmów pt.: "Paris"...;]…]

Poszliśmy. Weszliśmy. Bilet udało się kupić dopiero jak pani bileterka skończył palić peta na zewnątrz. Też człowiek taka bileterka. Potrafi zrozumieć. Bilet nie tani. Jeszcze zapomniałem na dokładkę powiedzieć że ulgowy, zdziwiony zapytałem czemu tak mało reszty. Pani stwierdziła że nie może już cofnąć… Jestem pewien że można, nie chciałem się już awanturować. Może nie umie. Tak czy inaczej człek musi się zacząć przyzwyczajać do pełnej stawki. Potraktowałem to jako bolesną lekcję finansowej pokory wobec nadchodzących (za miesiąc już) bolesnej zmiany. A pełna stawka za bilet w kinie studyjnym to tylko o złotówkę taniej od biletu niż w multipleksie. Potrafię zrozumieć i uszanować.

Przed wejściem kolejka. Bileterka wpuszcza nas do sali. Niewielka, może ze 100 – 120 miejsc tak na oko. W sali jest zimno. Pomimo że właśnie skończył się poprzedni seans. Nauczeni doświadczeniem ubraliśmy się ciepło. Człowiek czasem uczy się na błędach, a szczękając zębami ciężko skupić się na filmie.

Film zaczyna się z kilkuminutowym opóźnieniem. Wrażenia bardzo pozytywne. Klimat ciepły i mądry. Opowieść o życiu kilku osób w Wielkim Mieście, dość uniwersalnie ujęte, umieszczone akurat w Paryżu, lecz równie dobrze fabuła mogłaby dziać się w dowolnym dużym mieście. Postacie to m. in.: młody tancerz z wadą serca, jego siostra rozwódka pracownica pomocy społecznej, profesor historii w kryzysie wieku średniego [?], jego studentka bawiąca się facetami [w tym owym profesorem] , sprzedawcy z bazaru i parę innych ciekawych charakterów.  Wszystkie losy przeplatają się w pewien sposób  tworząc małą, nieświadomą tego społeczność w z pozoru anonimowym Wielkim Mieście – tu akurat Paryżu. Ogólnie film opowiada o  ludziach i ich problemach i zawiera ogólne przesłanie że życie nie jest takie straszne, choć spotykają nas tragedie na które nic nie poradzimy. Że trzeba żyć.

Życie, śmierć, plany, nadzieje, porażki, upokorzenie, miłość, kłamstwo, radość, depresja. Przyprawy rzeczywistości. "Niebo nad Paryżem"  to ciekawy film.

Zamiast podsumowania przytaczam kilka wrażeń estetycznych z pobytu w kinie. Jak wspominałem było zimno. Za nami siadły jakieś starszawe babsztyle, które nawijały przez pół filmu jak kwoki. Po prawej siedziała para nastolatków, która śmiała się w bardzo dziwnych momentach, kiedy moim zdaniem nie było nic do śmiechu. Ktoś szeleścił czipsami. Nie mogłem cofnąć jak chciałem obejrzeć jeszcze raz poprzednią scenę. Nie było pauzy. Do kina musieliśmy najpierw dojechać, a potem wracać w nocy ponad pół godziny nim trafiliśmy do ciepłego łoża…

Kino jest fajne. Byle nie za często. Człowiek przyzwyczaił się trochę do wygody.

Na myśl od razu przychodzi mi scena z polskiego filmu [kto pamięta z jakiego bez zaglądanie w świętego Googla] :

Ehhh…. Kto nie dojeżdżał nie zrozumie…

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=4LRIypcaIX4]

Film pomimo że wykonany metodą pół-amatorską to jest moim zdaniem fenomenalny, niezależnie od tego jak zapatrujemy się na tematy wiary. Kanadyjska produkcja powala absurdalnym humorem oraz umiejętnością nabrania dystansu do wielu spraw związanych z religią jak np. Bóg przemawiający do Jezusa jako kulka lodów z deseru – dla wielu takie ukazanie wydawać sie może obrazoburcze albo po prostu głupie, dla mnie jest po prostu zabawne. No a poza tym jest to film karate w konwencji komediowego horroru z wampirami, a przewijają sie nawet pewne elementy musicalu. Swoją drogą walki są zrobione z tak fenomenalną inwencją, świeżością i poczuciem humoru, że powinny zadowolić największych koneserów – także wielbicieli kina akcji!

Polecam film dla ludzi, którzy mają dystans do spraw religijnych. Dla tych bez dystansu może to być trochę szokujące. O tym jak bogobojnie pochodzą niektórzy do tych tematów niech przemówi cytat ze jednej z internetowych recezji tego filmu

„Jesus Christ Vampire Hunter” mogłem jednak obejrzeć ze spokojem sumienia, tłumacząc sobie, że skoro zostaliśmy stworzeni na podobieństwo Najwyższego i mamy jako ludzie poczucie humoru, to i On musi poczucie humoru mieć i nie zdenerwuje się na mnie, gdy taki film obejrzę. Zresztą i tak większego stracha powinni mieć Ci, którzy ten niecodzienny film zrobili, a z tego co wiem, wciąż żyją. Z tą myślą pozostawiam Was drodzy Czytelnicy i idę zamknąć okno, bo zaczyna się chmurzyć…

Film możecie za darmo obejrzeć na stronach serwisu Joox.net – pod linkiem:

„Jezus Chrystus Łowca Wampirów”

Po Siedmiu Samurajach [七人の侍], i Straży Przybocznej zastanawiam się jak dużo czerpał on z amerykańskich westernów. Ciekawe byłoby w takim razie zapętlenie się tego w taki sposób, iż potem z kolei kinematografia hollywoodzka inspirowała się Kurosawą [Siedmiu Wspaniałych, Last Man Standing i inne]. Czy jednak u podstaw części jego dorobku na prawdę leży dogłębna fascynacja kinem amerykańskim, czy może widać w nich jedynie jego odrobinę – czerpanie motywów, czy amerykanizacja niektórych jego filmów?. Czy część jego filmów w takim razie zaliczyć można do kinematografii stricte japońskiej czy jest to odmiana którą można nazwać inaczej „ryżowymi westernami” [tak jak spaghetti westerny]?

Takie to moje nieskładne przemyślenia odnośnie „części samurajskiej” jego twórczości. Zabiorę sie niedługo do Szekspirowskiej części, a jest także realistyczna opowieść współczesna którą także reżyserował i jak się dowiaduje, także rosyjskie motywy… Bogactwo!

Analizowanie wzajemnych inspiracji Kurosawy [duży wpływ Johna Forda] i Kurosawą to na prawdę fascynujące zajęcie. Doszukiwanie się w poszczególnych filmach dawnych i współczesnych elementów zaczerpniętych od mistrza i tych które mistrz zapożyczał to świetna zabawa intelektualna. Test na filmową erudycję. Ciekawa zabawa.

[na zdjęciu ulubiony aktor Kurosawy Toshirō Mifune w genialnej kreacji ronina w filmie Straż Przyboczna]

Filmów jeszcze przede mną wiele więc i zabawa trwa dalej!

]]> http://rynarzewski.pl/2008/06/akira-kurosawa/feed/ 0