Michael Chabon – Związek Żydowskich Policjantów, to książka którą od dawna planowałem przeczytać. Zaczęło się od wzmianki w literackim dodatku do Polityki, który czytałem wylegując się na złotych plażach polskiego Bałtyku. Potem trafiłem na „Związek…” przeglądając laureatów nagród z dziedziny literatury SF. Hugo, Nebula, Locus i całe multum innych nagród. W 2008 roku ta książka zgarnęła co tylko się dało na rynku powieści science-fiction! To wystarczająca zachęta.

Tłem fabularnym jest historia alternatywna. Przewijają się takie hasła jak: III republika rosyjska (podbita przez Niemcy), bomba atomowa w Niemczech w 1946 roku. To niektóre z różnic w kontinuum czasowym Chabona. Są zarysowane bardzo subtelnie, podawane dyskretnie, teoretycznie nie oddziałują bezpośrednio na akcję, ale dodają smaczku całej historii. Jak czytam, że bomba atomowa została zdetonowana w Niemczech w 1946 roku to od razu zaczyna mi mózg pracować i odkrywamy nowy poziom fabuły, w którym zaczynam sobie wyobrażać jak taki świat może wyglądać. Uważam że dobrze skonstruowany, spójny świat to jeden z elementów sukcesu. W tej kwestii jest punkt. Na dodatek bardzo wiarygodnie czyta się też książkę pod kątem odniesień do kultury żydowskiej i jej subkultur. Wielokrotnie pojawia się w recenzjach „Związku…” określenie twórczości Chabona jako mixu Singera i Chandlera. Trafnie. Jest soczyście, wiarygodnie i barwnie.

Nie o to jednak w tej książce chodzi. To przecież kryminał. Czysty, klasyczny i nawiązujący do najlepszych wzorców noir. Jest rozwiedziony policjant z wydziału zabójstw, który chleje, mieszka w hotelu i kopci jak lokomotywa. Jest ciągle na kacu, prawie zawsze obity i lubi ściągać na siebie problemy. Klasyk. Jest on też, jak wskazuje tytuł, nie tylko policjantem, ale też żydem z całym bagażem kultury na pograniczu tradycji i nowoczesności. Niewierzący, ale praktykujący kulturę żydowską. Pochodzący z rodziny dotkniętej piętnem holocaustu i społeczeństwa, które z narodu tułaczy musiało stać się narodem pionierów północy.

Fabuła książki (bez zbędnych spoilerów) opowiada o schyłku żydowskiej kolonii która powstała na Alasce po klęsce państwa Izrael w 1948 roku. Po 60 latach kolonia, zgodnie z umowami ma zostać z powrotem anektowana do USA. Zabójstwo pewnego ćpuna okazuje się być czymś więcej i nagle pozornie nic nie mające ze sobą wspólnego wydarzenia układają się w pokaźnych rozmiarów spisek. A w samym środku wydarzeń kręci się skacowany, zmiętolony policjant – Meyer Landsman.

[Szemec Berkowitz - pół indianin, pół żyd - partner Meyera]

Prawdziwa literatura. Nie jest to miałki kryminał ze Skandynawii, pełen dziwaków. To pełnokrwisty, klasyczny majstersztyk. Czytając go czuć, że nie jest to napisana na kolanie powiastka. Bohaterowie książki mają prawdziwe osobowości, prowadzą prawdziwe dialogi i żyją w całkiem realnym świecie. Nagrody zasłużone. Książka zdecydowanie godna polecenia.

A smaczek na zakończenie taki, że do ekranizacji przymierzają się bracia Coen… śnieg, zbrodnia, policjanci… już raz im się udało zrobić całkiem niezły film z tymi motywami. Ostatnio milczą w tym temacie, ale oby to oni.

zdj. AngerBoy @ Flickr

Jest rok 2040, na planecie Carpathia od dziesięciu lat rozwija się osiedle ziemskich kolonistów, miasto Forthaven. Żyje w nim kilkadziesiąt tysięcy osób. Niespodziewanie dowiadują się oni, że są najprawdopodobniej ostatnimi przedstawicielami gatunku ludzkiego, po tym jak na Ziemii atomowe mocarstwa przestały się dogadywać i puściły im rakietowe nerwy. Na dodatek jak to bywa na obcych planetach, kłopoty grożą nie tylko ze strony pozaziemskiej flory i fauny ale i od rządnych władzy współplemieńców. Może mało to odkrywcze, ale o dziwo świeże i ciekawie podane. Mi kojarzy się trochę (troszeczkę) z serialem „Ziemia 2″

. Serial ma kilka dobrych trailerów, oto jeden z nich:

Pod względem wizualnym serial „Outcasts” jest świetny. Kręcony był w RPA (Choć początkowo obstawiałem Nową Zelandię) i możemy w nim oglądać niesamowite plenery (Chmury schodzące z gór  to coś co robi wrażenie). Samo osiedle genialnie obrazuje jak mogłaby (lub jak będzie) wyglądać pozaziemska kolonia w pierwszym etapie jej rozwoju.  Centrum kolonii stanowi wrak statku, w którym mieszczą się wszystkie ważne urzędy, pomieszczenia medyczne i centrum dowodzenia. Jest to całkiem logiczne i co najważniejsze w takich przypadkach, jest to zwyczajnie ergonomiczne. Po co wyciągać sprzęt ze statku, jak można zostawić go tam i nadal korzystać. Reszta osiedla w dużej mierze to złomowisko żywiące się resztami przywiezionymi na transportowcach z matki Ziemii. Mi szczególnie podoba się idea ogrodzenia z pustych kontenerów. Proste i oczywiste wykorzystanie kolonizacyjnego złomu.  Wygląd bohaterów, wnętrz i przedmiotów jest solidnie realistyczny. Odpowiednio inny od tego co nas otacza i jednocześnie nie zalatuje Star-Trekiem. Podsumowując, sfera wizualna to bardzo mocny element serialu.

Postacie są różne. Nie rozwodząc się nad poszczególnymi bohaterami, to scenarzystom i reżyserowi udało się skonstruować ciekawe połączenie. Szkoda trochę, że niektóre z postaci zaczęły się rozwijać dopiero pod koniec serii i miałyby szansę pokazać pełnie swojego potencjału dopiero w kolejnych odcinkach. Bardzo podoba mi się pomysł wprowadzenia genetycznych nadludzi-autsajderów i  cała idea zwiadowców. Prezydent Tate jest świetnie dwuznaczny, a Julius Berger fascynująco zły (przypomina to trochę BSG). Fajny epizod ma też Jamie Bamber znany bardziej jako Lee Adama z BSG.

A teraz powrót do rzeczywistości. Serial został zamordowany po zaledwie 8 odcinkach, czyli po modnej ostatnio na wyspach krótkiej serii (7 odcinków 1 serii świetnego „Downton Abbey”). Jedną z przyczyn anulowania serialu był zarzut, że zbyt mało trafia w gusta widzów „głównego nurtu” oraz, że godzinne odcinki są zbyt długie na realia dzisiejszej telewizji (1h filmu plus reklamy i robi się z tego około 1,5 godziny czasu antenowego)

Serial ten ma moim zdaniem szansę stać się kultowy między innymi dlatego, że został wcześnie zamordowany przez twórców. Pomimo, że dane im było jedynie 8 odcinków twórcom udało się stworzyć ciekawą fabułę z dość dobrze wyważonymi proporcjami akcji, gadki i flashbacków. Spojlerując, muszę powiedzieć, że końcówka serii jest świetna i bardzo obiecująca. Fajnie budowany jest klimat, zdarzają się momenty wręcz mroczne. I gdyby właśnie w taki klimat poszli twórcy to film byłby świetny. Niestety lub stety nie jest dane nam przekonać się o tym ponieważ dalszych odcinków nie będzie. Dobry serial, jakim jest „Outcasts” mógłby stać się jeszcze lepszy, lub zepsuć się całkowicie. Podobnie sytuacja miała się z serialem Firefly. Kolejny dobry serial zamordowany nim miał okazję się wykluć.

A teraz kilka zagadnień problematycznych (ze spojlerami):

• Skąd na planecie diamenty z pięknym szlifem. Przez chwilę myślałem, że mogłyby to być „diatanaty” – czyli przetworzone prochy zmarłych. Pozwoliłoby to wyjaśnić wątek wcześniejszej obecności ludzi na planecie. Ocean spełniałby dla dawnej cywilizacji rolę cmentarza stąd w nim pięknie oszlifowane diamenty.
• Na jednym z forów ktoś zwrócił uwagę, że dziwny jest brak obecności wojskowych. Jedyne grupy wyposażone w broń to zwiadowcy (expeditionaries) i służba porządkowa. Mało prawdopodobne żeby ktokolwiek zdecydował się na wysłanie wyprawy kolonizacyjnej bez wsparcia wojska. No chyba ze w związku z napięta sytuacją polityczną w ramach patowego układu zdecydowano się na wysłanie w kosmos ludzi jako grupy niezależnej od nikogo. Taki hipisowski kosztowny eksperyment.
• Dziwi brak satelitów i aparatów latających. Przy organizowaniu wyprawy międzygwiezdnej bez problemu można wypuścić niewielkie satelity na orbitę. Szczególnie że nie trzeba ich wtedy wysyłać kosztowym rakietowym szlakiem do góry. Wystarczy je po prostu wypchnąć przez śluzę podczas okrążania planety. Podobnie w 2040 roku technologia autonomicznych aparatów latających powinna już być rozwinięta poza nasze wyobrażenie.
• Czy dla kolonii nie byłoby bezpieczniej mieć więcej niż jedno duże osiedle. A tak cała populacja około 70 tysięcy kolonistów gnieździ się w jednym osiedlu. Mało higieniczne i mało logiczne. Szczególnie że formalnie nie ma na planecie zagrożeń dla ludzi.
• Jak poradzono sobie z relatywizmem czasowym? Podróż na Carpathię z Ziemii trwa 5 lat, prędkość musi być podświetlna, ale zbliżona, więc na pewno musiał zachodzić efekt przesunięcia czasowego. Drugi statek przylatuje po dziesięciu latach. Z kolei znalezienie planety zdatnej do życia dla ludzi w odległości kilku lat świetlnych to absurd. Więc w to nagięcie fabularne bardzo ciężko mi uwierzyć.
• No i jest jeszcze sprawa „obcych” i hominidów na Carpathii. Wiadomo jedynie, że obcy wykończyli wcześniejszych ludzkich mieszkańców, ale jeśli są gatunkiem autochtonicznym to jakim cudem ludzie mogli się w ogóle rozwinąć na planecie razem z tak agresywnym gatunkiem. Ponadto nawet jeśli dawali radę, to są dwie opcje, albo ludzie na Carpathii powstali niezależnie jako analogiczny gatunek do ludzi z Ziemii, albo obie planety zostały zasiedlone w prehistorii przez kosmiczną nadcywilizację ludzi i tym samym zarówno Ziemia jak i Carpathia są dawnymi koloniami  ludzkimi. Z tym że ta ostatnia jest już zasiedlana po raz drugi. Niemożliwe wydaje się to aby to z Carpathii skolonizowana została ziemia, gdyż cywilizacja do tego zdolna musiałaby pozostawić namacalne ślady swojego istnienia nawet po całkowitej zagładzie. Skomplikowane i ciekaw jestem jak z tego mieli zamiar wybrnąć scenarzyści.

I takich dyskusyjnych spraw jest jeszcze więcej, jednak tym bardziej uważam że „Outcasts” to ciekawy serial ponieważ pobudza do myślenia.

W przyszłości ludzkość dzięki odkryciu bram hiperprzestrzennych przeżyła okres szybkiej ekspansji i kolonizacji setek planet położonych w najodleglejszych częściach galaktyki. Z powodu odległości od Ziemi, problemów komunikacyjnych powstały liczne autonomiczne organizmy państwowe. Po kilkuset latach Dominum Solarne, rozrastające się imperium pan-galaktycznego internetu, wywiera coraz większą presję na „wolne światy” by podporządkowały się swojej dawnej macierzy („macierzy” także w rozumieniu informatycznym).

Głównym bohaterem cyklu jest Daniel Bondaree, tanator z planety Gladius w układzie Miltona. Technologicznie podrasowany super żołnierz z oddziałów egzekutorów. Coś jak sędzia Dredd. Cały wymiar sprawiedliwości w jednej osobie, przeznaczony do walki z fanatykami oraz najbardziej groźnymi przestępcami. Zostaje on przeniesiony ze swojego dotychczasowego stanowiska pracy do jednostki specjalnej przeznaczonej do walki z super-potężnymi i równie super-tajemniczymi obcymi – korgardami. Skracając do niezbędnego (i możliwie bez-spoilerowego) minimum fabuła pierwszej części skupia się na próbie odkrycia motywów oraz planów Korgardów (obcych). Całość fabuły obraca się dodatkowo wokół galaktycznej polityki w której Dominium dąży do zwasalizowania kolejnego świata wykorzystując problemy Gladiusa.

Dla porządku, główne strony konfliktu to: Gladianie – jedni z ostatnich wolnych obywateli znanego wszechświata, dumni, lecz targani wewnętrzym konfliktem między Uległymi i Niezłomnymi. Dominum Solarne czyli gigantyczna sieć informacyjna w której każdy obywatel jest częścią większej całości, tworząc autonomiczny super-organizm. Korgardzi, tajemnicza cywilizacja o ogromnej przewadze technologicznej, kierująca się niezrozumiałą logiką, która co kilka miesięcy organizuje wyprawy z rozsianych p całym Gladiusie Fortów wyprawy w czasie których porywane są całe gladiańskie osiedla. Między tymi siłami znajduje się właśnie Daniel Bondaree oraz jego towarzysze. To on ma zadecydować o przyszłości Gladiusa, galaktyki oraz rasy ludzkiej.

Postacie nie są zbyt skomplikowane, nie ma zbyt rozbudowanych psychologicznych głębi, wszystko zgodnie z kanonem gatunku. Mężczyzna jest twardy, wróg jest przebiegły i zły, a kobieta jest piękna, wierna i… też twarda. Wszyscy za wszystkich chętni się poświęcić, a najlepiej w imię większego dobra.

Świat w cyklu „Dominium Solarne” jest ukazany wystarczająco panoramicznie by się nim zachwycić i jednocześnie w wystarczająco spójny sposób by niezbyt wnikliwy czytelnik poczuł się usatysfakcjonowany jego konstrukcją. Ciekawie wygląda zarówno wizja technologiczna jak i społeczna, wykreowanej przez autora przyszłości. Ludzkość zdołała z jednej strony osiągnąć swobodę w biologicznej modyfikacji gatunku, tworząc wręcz odrębne gałęzie człowieczego rodu, z drugiej nano-roboty, sieć informatyczna, loty międzygwiezdne i tunele hiperprzestrzenne, stały się nieodłącznym elementem życia i pracy. Stałe łącze z wszech-siecią bezpośrednio poprzez mózg to jak dziś posiadanie telefonu dotykowego. Kołodziejczak pokazał bardzo sugestywną wizję rozwoju cywilizacji, gatunku i stapiania technologii z biologią. Wszystko fajnie ze sobą współgra.  A do tego epickie bitwy (także kosmiczne), główny bohater który jest niezniszczalny i patos. Jak w najprawdziwszej space operze.

Tomasz Kołodziejczak. Na pewno nie Heinlein pod względem umiejętności kreowania podniosłego nastroju, na pewno nie Tolkien pod względem kreowania jakby-prawdziwych (słowa quasi raz już użyłem, to nie będę się powtarzał…)  światów. Za to na pewno bardzo dobry pisarz wyróżniający się na tle polskich „producentów” książek. I książki pisze dobre. Szczególnie jeśli mówimy  o „Kolorach Sztandarów” i „Schwytanym w światła”.

TRON Legacy w reż. Josepha Kosinskiego – wielki oczekiwany film końca tego roku. Premiera w Polsce zapowiadana jest na sylwestra, więc trochę egzotyczna pora jak dla normalnych ludzi. Z trailerów, teledysków i fotosów widać, że film będzie godnym następcą oryginalnego TRONu i pięknie odświeży retro klimaty. Idealny kandydat do obejrzenia w 3D ze względu na środowisko w którym się dzieje (świat wewnątrz komputera) oraz specyficzny dezajn. Na dodatek jak by jeszcze mało to muzykę do filmu nagrał zespół Daft Punk.

***

Skyline w reż. Colina i Grega Strause zasadniczo miał już swoją premierę na świecie (11 listopada), ale jakoś brak informacji o tym kiedy pojawi się w naszym kraju. Z pierwszych opinii wynika iż czeka nas kolejna płytka rozrywka z wykorzystaniem dużej ilości efektów specjalnych i schematu inwazji obcych. W trailerze prezentuje się nie tak znowu źle, ale przecież od tego są trailery. Moim zdaniem słaby dobór aktorów dużo ujmuje filmowi, a jak będzie to może kiedyś się przekonamy, jak dystrybutorzy się namyślą.

***

Monsters w reż. Garetha Edwardsa to przykład współczesnego filmu o potworach. Zgaduje, że będzie podobnie jak przy wcześniejszych tego typu filmach (Project Monster). Dużo krzyku, dużo efektów i mało  konkretów z prawdziwymi potworami. I najlepiej jak będzie jeszcze kamera z ręki i większość scen po ciemku… Pewnie nie ma co  oczekiwać fajerwerków. Chyba, że zrobili to inaczej i skupili się na ludziach wobec kataklizmu, a reszta będzie tłem. Jak będzie w rzeczywistości to zobaczymy. Pomimo tego, że zazwyczaj zawodzę się na filmach o gigantycznych potworach, to kolejny raz mam nadzieję.  A swoją drogą film miał światową premierę w czerwcu… u nas ani widu ani słychu.

***

Battle: Los Angeles w reż. nieważne kogo. Jakiś taki klon „Dnia Niepodległości” bez wielkich ambicji. Chyba. Po trailerze wnoszę, że nic nowego w tym filmie nie zobaczę. Może jestem uprzedzony…

***

Jest tez wysyp filmów o komiksowych superbohaterach:

• Thor w reż. Kennetha Branagha [Chyba będzie warto obejrzeć. Kolejny z serii filmów po Iron Man 2 - patrz zapowiedz na końcu filmu Iron Man 2]
• X-Men pierwsza klasa  w reż. Matthew Vaughn’a [nuuuuda?]
• Green lantern w reż. Martina Campbella [raczej nic specjalnego]
• Captain america first avenger w reż. Joe Johnston’a [fajny bo w klimatach retro - superbohater w czasie II wojny światowej...]
• The Avengers w reż Joss’a Whedon’a [cross-over superbohaterów, który prawdopodobnie wypuszczony zostanie w 2012 roku]

***

The Thing w reż. Matthijs van Heijningen Jr. – kolejny remake klasycznego filmu science fiction horror z lat 50tych.  Moim zdaniem nic nie przewyższy wersji Carpentera… ale niech próbują ;]

***

Bunt Małp [rise of the Apes] w reż. Ruperta Wyatt’a – prequel planety małp, opowiadający o początku historii inteligentnych małp i ich dominacji nad rasą ludzką. Na razie mało informacji, ale sam temat jest tak wdzięczny że coś z tego na pewno wyjdzie.

***

Transformers – the dark of the moon w reż. Michaela Bay’a. Trzecia część bardzo widowiskowego filmu o dużych robotach. Pomimo tego, że rozrywka płytka to jestem olbrzymim fanem serii. Porządne efekty, epickie akcje i duże roboty. Podoba mi się to.  Mam nadzieję, że kolejna część zapewni podobny poziom rozrywki co poprzednie.

***

Cowboys and aliens w reż. Jona Favreau zapowiada się bardzo ciekawie. Dobra obsada [m.in.: Craig David, Harrison Ford i Trzynastka z Hałsa], świeży pomysł i porządne wykonanie. Połączenie dwóch abstrakcyjnie różnych światów może być bardzo ciekawe. Trailer zapowiada film interesująco. Film naturalnie  na podstawie komiksu o tym samym tytule. Ciekawostka: zamiast Craiga miał w filmie zagrać Robert Downey Jr. Trailer faaaajny:

***

The Darkest Hour w reż Chrisa Gorak’a – wiadomo na razie niewiele. Fabuła oparta o to, że grupa turystów ze stanów zostaje zaskoczona w Moskwie przez inwazję obcych. Dziwne.

***

Gdzieś jeszcze w międzyczasie powinien wypłynąć wyczekiwany przeze mnie „Kongres Futurologiczny” Ariego Folmana.

Od dłuższego czasu kolekcjonuję filmy science-fiction i jestem na bieżąco z naszym rynkiem wydawniczym w tej tematyce. Ogólne wrażenie jest takie, że jest bardzo ubogo i bardzo drogo. O ile nie trafi się na jakąś promocję albo nie wygrzebie czegoś w koszach z tanizną w supermarketach to ciężko dostać dobry film za dobrą cenę. Nie mówiąc już nawet o jakichś wydaniach specjalnych z dodatkami. Można polować na filmy na allegro. Mam kilka zaufanych sklepów, które sprzedają sporo filmów SF, jednak udało mi się wykupić już większość dobrych filmów w dobrych cenach. Niemniej uważam, że to nie wystarczy…

Co do cen to uważam, że 20 złotych to cena odpowiednia za dobry film, 30 zapłacić mogę za jakieś wydanie specjalne, 50-60 zł dać za fajnego boxa lub limited edition. Niestety w Polsce nowości na DVD kosztuję średnio 50-60 zł za gołą wersję bez dodatków (bo przecież za pół roku można wydać film znowu z dodatkami i sprzedawać go za 80 zł…. zbrodnia!!!). Jeśli do damy do tego koszty przesyłki (jeśli zamawiamy z allegro, z empiku.com na szczęście można odbierać w salonach ) to cena rośnie o kolejne kilkanaście  złotych. Przy przedsięwziętym przeze mnie założeniu, że będę co miesiąc wydawał na zakupy filmów około 100 zł  w kraju udawało mi się za to kupić 3 góra 4 filmy. No chyba, że wykopałem w koszach z przecenami w supermarkecie taką perełkę jak cała trylogia Cube za 20 zł (!!!)

Z kolei Amazon to całkowicie inna historia. Świetne filmy w świetnych, nawet jak na polskie warunki, cenach. Szczególnie jeśli chodzi o klasykę SF, której nie mam szans kupić w polskich sklepach. Szczególnie, że są to zazwyczaj wydania bogate w dodatki, zremasterowane i pięknie wydane.

Tak oto wyglądało moje pierwsze zamówienie z Amazona:

• Soylent Green
• Logan’s Run
• Forbiddden Planet (50th anniversary edition 2DVD)
• The Day That Earth Stood Still
• Moon [2009]
• The Road [2009]
• Classic Sci-Fi box:
  • Creature from the Black Lagoon
  • The Incredible Shrinking Man
  • This Island Earth
  • Tarantula
  • The Thing from Another World
  • It Came from Outer Space
  • Invasion of the Body Snatchers

Powyższe zestawienie, wszystkich, którzy choć trochę interesują się kinem, powinno przyprawić o dreszcze emocji. Klasyka klasyki plus dwa najlepsze filmy SF 2009 roku.

Całość kosztowała mnie około 35 funtów co daje około 160 zł. Jeśli kwotę  podzielimy to przez ilość filmów, których jest 13, to wychodzi około 12 złotych za film. Jeśli chcielibyśmy podzielić to na ilość płyt to wyjdzie jeszcze mniej!

Na wishliście czekają już kolejne filmy. Sama klasyka.Sama klasyka.

Naturalnie nie wykluczam zakupów na polskim rynku, niemniej na razie zamierzam wydoić klasyczne filmy SF. Z polskich na pewno muszę pokusić się na pakiet filmów Piotra Szulkina i nowe wydawnictwo z polskimi filmami Soc-Science-Fiction, które wychodzi 25 listopada.

[plakat z genialnego filmu Zielona Pożywka.... którego jestem od kilkunastu dni szczęśliwym posiadaczem (filmu nie plakatu...)]

Jak pięknie i spokojnie można pisać o końcu świata, o beznadziejności wszystkiego co zrobimy? Można, jak widać w sposób prawie doskonały i udowodnił to moim zdaniem McCarthy w swojej powieści „Droga”. Sam McCarthy nie jest pisarzem SF, i stąd może właśnie bierze się niezwykłość jego sposobu pisania. Tak jak Stanisław Lem był filozofem piszącym książki fantastyczne, tak pan Cormac jest poetą piszącym ten sam gatunek. A pisać umie, co dowodzi choćby jego książka „To nie jest kraj dla starych ludzi” ( i jej genialna ekranizacja), która jest poetycką opowieścią o bezwzględny zabójcy. Jednym słowem ma on swój styl.

Sama fabuła „Drogi” to bardzo klaustrofobiczny opis podróży ojca i syna przez Stany Zjednoczonej w nieokreślonej, lecz zapewne nieodległej przyszłości. McCarthy nie daje nam jednak żadnego tła historycznego, żadnych informacji o tym co spowodowało katastrofę, kto za nią jest winny. Jak w klasycznej estetyce utworów drogi, ważny jest tylko człowiek, droga i jego wnętrze.  Reszta się nie liczy. Gatunek, który narzucił sobie pisarz, ma jednak jeszcze to do siebie, że bohater/bohaterowie muszą spotykać ludzi. Najczęściej są to ludzie dobrzy i źli. McCarthy w zasadzie zrezygnował z pozytywnych bohaterów, podkreślając tym jeszcze bardziej pesymistyczny (ale zarazem i realistyczny!) obraz świata. W książce pojawiają się chyba tylko dwie bezsprzecznie pozytywne postacie, wobec całej gamy zdeprawowanych i mentalnie „zmutowanych” ludzi próbujących sobie radzić przy krańcu świata. Kluczowa jest także postać matki, która pojawia się jedynie w retrospekcjach, jednak doskonale charakteryzuje całą sytuację przedstawioną w książce – czy warto żyć w świecie, który nie ma przyszłości.

Język książki bardzo”nie pasuje” do znanej nam wszak medialnie sytuacji. Większość z nas widziała filmy typu „Pojutrze” czy ostatni „2012″. Czy wszystko co tam jest przedstawione nie wydaje się mocno odrealnione? McCarthy zrezygnował z fajerwerków, z pościgów, wulkanów, ucieczek, supertajnych broni i nagłego ocalenia. U niego na prawdę nie ma po co żyć, więc większość nie ludzi nie stara się snuć długofalowych planów ocalenia ludzkości. Czytając książkę wiemy, że w końcu i tak wszystko zakończy się w zdecydowanie niepomyślny sposób. Celem bohaterów nie jest więc „przetrwanie” ale „dotrwanie”. Takie oto dotrwanie zapewniają małe zwycięstwa w postaci znalezionej puszki brzoskwini czy dachu nad głową. Tamten świat nie zapewni już nikomu bezpieczeństwa. Nawet schron atomowy pełen jedzenia musi być tylko chwilowym przystankiem, bo zbyt przypomina o minionych czasach. A myślenie o dawnych czasach to nie jest dobry sposób na dotrwanie.

[screen z ekranizacji książki Droga Cormaca McCarthy'ego]

Książka „Droga” doczekała się ekranizacji, która niestety pomimo premiery na zachodzie nadal nie dotarła do naszego kraju. Z urywków widzę, że autorom filmu udało się doskonale oddać klimat książki, wiec czekam z niecierpliwością na polską premierę. Obejrzymy-ocenimy.

podsumowując „Droga” Cormaca McCarthy’ego to piękna poetycka książka o beznadziejności w beznadziejnym świecie.  Depresyjna ale niesamowita -  odkrywa rąbek tajemnicy świata. Zdecydowanie budzi emocje.

Polecam, czyta się jednym tchem i zostaje w głowie na długi czas.

[tak wygląda jedyna obecnie znana klatka z ekranizacji Kongresu]

Dotychczas mieliśmy kilka ekranizacji twórczości Stanisława Lema – do najbardziej znanych należą dwie wersje Solaris – Tarkowskiego i Soderbergha oraz rodzimy Test Pilota Pirxa.  A i jeszcze  Przekładaniec z Kobielą. No i jest też niemiecki miniserial Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik. Śmieszny, ale taki sobie. I to TYLKO tyle z bogatej i potencjalnie świetnej do przeniesienia na ekrany prozy SF. Żadnego filmu który naprawdę oddawałby sens tego co chciał w swoich książkach przekazać Lem. Może są za trudne. Bo i proza nie należy do najłatwiejszych.

Tak o projekcie mówi reżyser w portalu Cinemascopian:

“We’ll take elements from ‘Bashir’, mainly in how the story is structured, but instead of traveling backwards with the characters, this time we will travel forward, jumping into the future. The present will be shot in live-action, the future will be animated. The main character will be played by AN ACTRESS PLAYING HERSELF. The film is a coproduction between Israel, Poland and France. England may join in as well. The animation will be done by the studio we set up for ‘Bashir’, with Yoni Goodman as the director of animation, David Polonsky as the art-director and Yael Nachlieli as producer. The team will start works soon, and the preliminary development will start in March”.

Wierzę że Ari Folman poradzi sobie (naj)lepiej z tym zadaniem, choć już teraz zapowiedział kilka zmian co do oryginału dokonanych w scenariuszu. Główną postacią filmu ma być np. kobieta. Oby te zmiany nie poszły za daleko. Bo dostaniemy zamiast Kongresu Futurologicznego, kolejną wersję Matrixa tylko z żeńskim bohaterem zamiast Neo. Ja jestem jednak pełen wiary w Folmana.

Obraz ten jest ekranizacją prozy Jerzego Żuławskiego, znanego literata, fantasty młodopolskiego. Jest on ni mniej ni więcej tylko stryjecznym dziadkiem reżysera obrazu Andrzeja Żuławskiego. Powierzenie nakręcenia fantastycznej superprodukcji władze PRL, poza światową renomą i umiejętnościami, powierzyły mu między innymi także z tego względu.

Fabuła dla osób, które nie czytały trylogii Żuławskiego (Jerzego), czego ja niestety także o ile mnie pamięć czyni nie zrobiłem, jest dość trudna do streszczenia. W kilku słowach opiera się jednak na tym że prymitywni mieszkańcy ziemiopodonej planety znajdują kawałek żelastwa, który postanawiają dostarczyć rezydującym w jakimś rodzaju stacji nasłuchowej traktowanym jak bóstwa kosmonautom. Ci po odcyfrowaniu zapisanych w pamięci, jak się okazało, prymitywnej sondy, obrazów odnajdują pamiętnik z nieudanej ekspedycji kolonizacyjnej. Akcja przenosi się na opisywaną w pamiętniku planetę. Jest ona surowa, pusta i spowita w dziwnym granatowo-szarym blasku. Tam też po rozbiciu się statku muszą starać się przeżyć kosmonauci rozbitkowie. Jeden z pośród tych którzy przeżyli umiera w trakcie podróży, zaś pozostała trójka: kobieta i dwóch mężczyzn, zakładają osiedle i próbują żyć. Stopniowo rodzą im się dzieci, które są zaczątkiem kolejnych pokoleń. Ulegają oni jednak stopniowemu dziczeniu, stając się prymitywną kulturą plemienną.

Na tym zakończę opis fabuły, żeby ustrzec się spoilerów. Od strony technicznej film jest wykonany bardzo ciekawie jak na koniec lat 70tych. Jest to chyba najwcześniejszy znany mi przykład obrazu kręconego w dużej mierze „z ręki” widzimy charakterystyczne rozbiegane ruchy kamery, patrzymy z punktu widzenia coraz to innego bohatera. Właściwie to patrzymy z punktu widzenia ich osobistych kamer rejestrujących wyprawę.  Na prawdę robi wrażenie, jeśli przypomnimy sobie nudne i sztywne produkcje z tamtego okresu . Tutaj mamy zaś nowatorskiego reżysera, który nie boi się zastosować nowatorskich metod. Oprócz kamery z ręki, mamy więc jeszcze ów dziwny filtr koloryzujący życie na obcej plancie i bardzo udanie imitujący światło obcej gwiazdy. Mamy też ekspresyjne role, najeżony emocjami i wręcz opętańczy styl gry, co jest najczęściej pojawiającym się określeniem wobec sposobu kierowania aktorami przez Żuławskiego. Wszystko robi fenomenalne wrażenie. Szczerze nie chce się wierzyć, że coś takiego można było wówczas kręcić w mainstreamie.

Można było, jednak jak się okazało w trakcie realizacji, do pewnego tylko czasu. Film po dwóch latach kręcenia, w momencie zakończenia 3/4 zdjęć, został nagle zablokowany. Odgórnym nakazem ówczesnego ministra kultury Janusza Wilhelmi wstrzymano wszelkie prace zaś dekoracje i kostiumy, które zostały już wówczas przygotowane do końcowych scen, skazano na zniszczenie. Zarzutem była olbrzymia kosztochłonność produkcji, rujnująca polski przemysł filmowy. Po latach mit ten wciąż stara się obalać sam reżyser filmu, który opisuje, chałupnicze wręcz metody jakimi realizowano tą superprodukcję SF.  Władza dopięła jednak swego i film pozostał niedokończony. Jedynie cudem ocalał dekadę po której Żuławski w miejsce scen brakujących dokręcił sceny z wizerunkiem warszawy oraz swoim głosem tłumaczącym co powinno się znaleźć w danym momencie.

Na tym zakończę rozpisywanie się bo o perypetiach tego ciekawego filmu można by wiele opowiadać.  Na koniec pozostaje więc podzielić się moimi refleksjami osobistymi. Film „Na srebrnym globie” jest niezwykle ciekawym przykładem zmarnowanych szans. Genialne kostiumy, realistyczna gra aktorska, świetna scenografia, której pozazdrościć mógłby nawet Kubrick. Pięknie i sugestywnie wykreowany świat. Jednym słowem film wyprzedzający swoją epokę. Z drugiej strony w warstwie tekstowej trudny, bardzo symboliczny, wręcz filozofujący. Niestety nie wiemy jak wyglądałby on w momencie gdyby udało się go dokończyć. Być może brakujące sceny spięły by go klamrą, która trochę wyprostowałaby jego zawiłości. Wersja końcowa dzięki współczesnym dokrętkom i komentarzowi uzyskała niezwykle ciekawy klimat zarazem filmu SF, jak i dokumentu odsłaniającego proces twórczy. Doskonały przykład na to że proces twórczy trwa do ostatniego momentu, do ostatniego tknięcia dzieła przez artystę. Dopiero wtedy możemy powiedzieć czym jest jego dzieło. W przypadku tego filmu zostało to sztucznie przerwane. Pomimo iż jest to film długi i momentami nużący, wywodzący na manowce i dezorientujący widza, to uważa, że koniecznie trzeba go obejrzeć. Obowiązkowa misja dla każdego filmofila.

[fragment filmu]

httpv://www.youtube.com/watch?v=YhMu149W6V4

Dla tych co już bedą oglądać: Pierwsza scena i kostiumy pierwszych dzikusów, moim zdaniem arcydzieło. Na tle innych, także zagranicznych filmów SF z podgatunku społeczno-filozoficznego film „Na srebrnym globie” zdecydowanie zasługuje na wyróżnienie. Jest to zdecydowanie jednocześnie film SF, jak  artystyczny, może wręcz eksperymentalny. Ciekawi mnie odbiór go na zachodzie…

—

Szybka aktualizacja: Na zachodzie jak sprawdziłem w IMDb odbiór filmu bardzo dobry. Ogólnie przewija się porównanie, że pewnie w tym stylu wyglądałaby nie zrealizowana nigdy przez Jodorowsky’ego Diuna.

—

Polecam: szersze opracowanie na temat filmu Na srebrnym globie w serwisie Film Polski. Na prawdę warto sięgnąć do jego lektury. Bardzo.

Konferencja odbywa się w Spale więc nie mogę nie zacytować klasyki „…Piłem w Spale, spałem w Pile”