Tak więc zacznę od tego ze ten wpis w stosunku do poprzedniego jest niechronologicznie umieszczony, ponieważ najpierw przeczytałem książki Edwarda Cyfusa „…a życie toczy się dalej”, a dopiero potem poznałem panią Marię. No, ale niech powstanie tutaj mała warmińska seria wpisów. Może ktoś zostanie uświadomiony choć w pewnym stopniu co do burzliwych dziejów „mojego” zakątka Polski.

    Edward Cyfus jest rodowitym Warmiakiem. Lokalnym znawcą gwary warmińskiej oraz propagatorem jej w radiu i prasie. Prowadzi działalnośc edukacyjną wśród młodzieży, starając się zaszczepić w nich miłość do Warmii i „oswoić” z historią tych terenów. Pan Edward wydał także dwa tomy wspomnień Warmiaków pod nazwą „… a życie toczy się dalej”.

    Jako ze to moja strona, dorzucę na wstępie od siebie jak wyglądała moja historia związana z tymi książkami… Po raz pierwszy usłyszałem „… a życie” na falach Radia Olsztyn, jakieś pięć lat temu, gdzie w formie słuchowiska była ona prezentowana. Jako że nie miałem za bardzo czasu czatować na tą audycję, nie zapadła mi ona głębiej w pamięć. Słuchali jej jednak regularnie moi rodzice, od których usłyszałem że jest taka książka, którą warto byłoby przeczytać, bo to o naszych terenach i tak dalej… Po dłuższym czasie w okresie przedświątecznym szukałem prezentów dla rodziców i pomyślałem o książce Cyfusa. W Książnicy udało mi się kupić oba tomy (I tom był z dodruku) i podarowałem je jako prezent pod choinkę. Potem nie miałem jakoś okazji ni natchnienia ich przeczytać i dopiero niedawno zabrałem się za ich lekturę.

    Książki opowiadają losy Warmiaków na przykładzie matki autora książki Lyjnki [Heleny] Porbadnik mieszkającej wraz z rodziną w Wymoju nieopodal Stawigudy. Opowieść zaczyna się w latach 30tych XX wieku, gdy Lyjnka jest jeszcze dziewczynką. Autor jednocześnie z prowadzeniem narracji przybliża także życie Warmiaków, ich zwyczaje oraz gwarę. Książka stanowi więc nie tylko pamiętnik, ale także opis przedwojennej Warmii, która odeszła już na zawsze, a takie świadectwa sa tym bardziej cenne. Życie Porbadników, jak większości mieszkańców Warmii toczyło się wokół pracy i religii. Zawierucha wojenna nie była tutaj odczuwana w sposób dotkliwy, dopiero pojawienie się sowietów, stało się horrorem dla tutejszej ludności. Zesłania, gwałty, morderstwa, tułaczka. O tym wszystkim pisze Edward Cyfus na przykładzie swojej rodziny. Czytając to miałem jednak wrażenie jakiegoś warmińskiego uniwersalizmu losów Lyjnki i jej rodzeństwa. Tak przecież potoczyły się losy setek tysięcy ludzi z tych terenów. Pierwszy tom obejmuje czasy przedwojenne, wojnę oraz początek życia na Polskiej Warmii. W drugim tomie zawarte są wspomnienia dotyczące czasów powojennych oraz niezwiązane z rodziną Porbadników, świadectwa księży Warmińskich związanych z podolsztyńskimi parafiami.

    „… a życie toczy się dalej” jest bardzo ciekawą lekturą, dzięki której możemy poznać przeszłość i uświadomić sobie jak wiele łączy nas z byłymi mieszkańcami tych ziem. Nie jest to bogate literacko dzieło, nie ma tam przemyśleń, nie ma epatowania radykalnymi przekonaniami ani potępiania nikogo. Są to wspomnienia, czasami wesołe, czasami porażające i pozostające na długo w pamięci czytelnika. Jako historyk muszę docenić pracę Cyfusa, jako kronikarza i dziejopisa, ponieważ nie wszystkiego o tamtych czasach dowiemy się z dokumentów, ówczesnych gazet oraz opracowań. Historia mówiona pozwala nam utrwalić życie, już prawie, minionych pokoleń dla nas oraz naszych następców.

POLECAM

tom 1 – [„A życie toczy się dalej” cz. 1 Olsztyn 2003, 225 str.]
tom 2 – [„A życie toczy się dalej” cz. 2 Olsztyn 2006, 216 str.]